THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

Toàn văn bài phát biểu của ông Phạm Khôi Nguyên – Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường sáng 2/11/2010

Posted by Admin trên Tháng Mười Một 3, 2010

Phạm Khôi Nguyên  – Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và môi trường

Kính thưa Đoàn Chủ tịch và đại biểu Quốc hội,

Đây là một vấn đề rất lớn, xin phép Chủ trì cho tôi phát biểu dài hơn một chút. Vấn đề xung quanh môi trường về khai khoáng mỏ và một số những điểm trọng điểm thì tôi chỉ tập trung phát biểu những vấn đề môi trường liên quan đến 2 khu vực khai thác mà hiện nay đã có chủ trương của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ là về khai thác bôxít ở Tây Nguyên. Gần đây sau sự cố bùn đỏ ở thì dư luận của một số cử tri và một số các nhà khoa học cũng đã có ý kiến là cần xem xét kỹ lại vấn đề về môi trường. Báo cáo với Quốc hội Báo cáo đánh giá tác động môi trường do TKV lập và do Bộ Tài nguyên và Môi trường chủ trì tổ chức Hội đồng thẩm định thì chúng tôi đã làm rất cụ thể, khoa học và bảo đảm độ an toàn về hệ thống môi trường, bảo vệ cả 2 khu vực này nó gồm 4 khu về giáo dục tác động môi trường.

Thứ nhất là khu khai thác mỏ.

Thứ hai là khu tuyển quặng.

Thứ ba là hoạt động của nhà máy.

Thứ tư là khu chất thải, tức là lo lắng nhiều nhất khu bùn đỏ. Với các chỉ tiêu, với các tiêu chuẩn là tiêu chuẩn hiện đại của thế giới, với các chỉ tiêu về môi trường nghiêm ngặt nhất của Việt Nam qui định và với các yêu cầu cân đong, đo đếm mà rất cụ thể là cơ sở khoa học, tôi nói như thế để Quốc hội yên tâm là nói đến môi trường là không thể nói chung chung, mà nói đến môi trường là phải nói đến tiêu chuẩn, nói đến môi trường phải nói đến tiêu chí cụ thể và nói đến xử lý môi trường là phải bằng những giải pháp bằng những công nghệ.

Thứ nhất, báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được thẩm định và phê duyệt với chất lượng cao nhất.

Thứ hai, một số ý kiến cử tri phân vân cách thẩm định này như thế nào.

Báo cáo với Quốc hội, chúng tôi thành lập hội đồng thẩm định gồm 21 người, lớn hơn các hội đồng thẩm định khác khoảng ba lần, các hội đồng thẩm định khác thường 7 người đến 9 người. Nhưng đặc biệt hơn trong hội đồng thẩm định này bao gồm 18 nhà khoa học trên 21 người, bao gồm các giáo sư, các phó giáo sư và các tiến sỹ, chủ yếu là các đồng chí là viện trưởng, viện phó, giám đốc trung tâm khoa học, hiệu trưởng, hiệu phó các trường đại học, để làm sao phải mời các đồng chí này vào, bởi vì đứng đằng sau các nhà khoa học này là cả các viện nghiên cứu, là hệ thống các trường đại học, các giáo sư đứng đằng sau và giúp cho những đồng chí trong thành viên hội đồng này nghiên cứu rất kỹ lưỡng về báo cáo đánh giá tác động môi trường và giúp cho về thẩm định và bao gồm tất cả các lĩnh vực khoa học mà liên quan đến công tác bảo vệ môi trường của hai nhà máy này. Tôi lấy ví dụ như trong này là chúng ta mời những đồng chí viện trưởng, hay hiệu trưởng, hiệu phó các trường đại học để nghiên cứu các tài liệu và các đội ngũ cán bộ khoa học đi theo.

Điểm thứ hai của hội đồng này vì do đây là lần đầu tiên ở Việt Nam chúng ta có mô hình về nhà máy bô xít, do vậy chúng tôi đã tổ chức cho hội đồng khoa học đi ba nước để nghiên cứu. Một là đi Úc, bởi vì ở Úc các công nghệ về khai thác boxit và xử lý nó là hiện đại nhất thế giới. Hai là đi Brazin với địa hình, đặc tính của mỏ giống của Việt Nam, đồng chí Chủ tịch hội đồng khoa học này, hội đồng thẩm định này dẫn đầu đoàn đi Brazin.

Thứ ba là một đoàn đi Trung Quốc, ngay chính nơi có công nghệ chuyển giao cho Việt Nam. Đi để học được kinh nghiệm và quan trọng hơn là lấy các tiêu chuẩn, tiêu chí, các chỉ tiêu của các khu vực khai thác, từ khâu khai thác đến khâu chế biến, đến khâu xử lý bùn đỏ như thế nào của các nước tiên tiến này để mang về thẩm định báo cáo của Việt Nam. Tôi nói như vậy để báo cáo với Quốc hội là chúng tôi đã chuẩn bị và bố trí làm việc, trạng bị các kiến thức cũng như các kinh nghiệm cho hội đồng rất cẩn thận, đi đến đâu đều có quay phim, chụp ảnh và đều mang các tài liệu về để thẩm định.

Thứ ba, đối với tư vấn hội đồng, chúng tôi đã thành lập một tổ tư vấn khoa học gồm tất cả các tiến sỹ, các nhà khoa học còn thiếu lĩnh vực nào để tư vấn. Hội đồng đã làm việc rất nghiêm túc, có những hội đồng làm việc trong 6 tháng, nhưng có dự án hội đồng làm việc trong khoảng 1 năm và vừa đi khảo sát thực tế, đo đạc cụ thể tôi xin nói về vấn đề này sau.

Ý kiến thứ ba là nhiều ý kiến quan ngại với báo cáo đánh giá môi trường như vậy, với hội đồng làm việc như vậy thì liệu có an toàn không. Thứ nhất là lo lắng chuyện có phá rừng Tây Nguyên hay không. Báo cáo với Quốc hội, theo Luật khoáng sản, tất cả chỗ nào là rừng đặc dụng, rừng đầu nguồn, rừng phòng hộ, các khu di tích lịch sử, các khu văn hóa dân tộc dứt khoát không được cấp phép cấp mỏ. Nhưng đặc biệt mỏ Tây Nguyên lần này trữ lượng rất lớn, chúng tôi chỉ tập trung giai đoạn thí điểm này là cấp mỏ cho khai thác những nơi chủ yếu dưới mặt đất khoảng 50 – 70 phân, không có cây nào mọc được hoặc nếu có mọc được chỉ là những cây bụi gai và những cây lùn thôi. Trong mục tiêu là khai thác kết hợp với trồng rừng, tức là mục tiêu kép thì các quy trình phục hồi như thế nào, quy trình trồng rừng như thế nào, các trung tâm gây giống các cây trồng như thế nào, từ các mô hình các nước đều đã chuyển giao về gần đây TKV đang thí điểm để triển khai thực hiện. Tôi xin nói lại là khai thác bôxít Tây Nguyên lần này kết hợp với mục tiêu trồng rừng.

Một điểm nữa tôi xin nói là bôxít Tây Nguyên rất nhiều, theo trữ lượng đánh giá là khoảng 11 tỷ tấn nhưng với khai thác lần này khoảng mấy chục triệu tấn thôi. Riêng giải phóng mặt bằng ở các khu công nghiệp của thị trấn Nhân Nghĩa, tỉnh Đak Nông, báo cáo với Quốc hội chúng tôi đang dự kiến có thể thu từ 6 – 10 triệu tấn quặng. Nếu không đưa vào nhà máy thì 6 – 10 triệu tấn quặng này cũng sẽ để san lấp, trữ lượng nó lớn và phong phú như vậy. Xung quanh hồ bùn đỏ có 6 ý kiến hiện nay phân vân, xin phép Quốc hội lắng nghe tôi sẽ giải trình rõ những điểm còn phân vân.

Phân vân và lo lắng thứ nhất là nước có chảy vào trong hồ bùn đỏ hay không. Báo cáo Quốc hội, trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường đã nêu là nghiêm cấm không để nước xung quanh chảy vào trong hồ bùn đỏ này. Để giải quyết như vậy thì phải làm toàn bộ hệ thống mương hứng toàn bộ nước và lưu lượng nước ở đây đã tính đến biến đổi khí hậu chưa. Báo cáo với Quốc hội, chúng tôi đưa toàn bộ Viện khí tượng thủy văn vào tính toán, đo đạc và đã lường trước cả vấn đề về biến đổi khí hậu để không để nước tràn vào.

Phân vân và lo lắng thứ hai là có bị thẩm thấu dọc xuống hay không. Báo cáo Quốc hội, hiện nay tiêu chuẩn của thế giới và tiêu chuẩn của Việt Nam coi bùn đỏ này là khu xử lý chất thải công nghiệp độc hại. Và đã là khu xử lý chất thải công nghiệp độc hại thì độ thấm 10 mũ trừ 12 độ thấm, tất cả vật liệu của thế giới hiện đại nhất đến 10 mũ trừ 12 là an toàn nhất là không thể thấm được, tôi nói đến môi trường là phải có tiêu chuẩn, phải có chỉ tiêu và có loại vật liệu như vậy. Ở đây có động đất hay không và đến cấp mấy? Viện Vật lý địa cầu đã vào đo từ nhiều năm nay, đã xác định độ động đất tối đa là đến cấp 5, nhưng chúng tôi yêu cầu trong thiết kế ở đây là đến cấp 7, thường tất cả các nước trên thế giới khi đo cấp động đất cao hơn 2 cấp là tiêu chuẩn quy định và bắt buộc như vậy, không thể cao hơn nữa được.

Thứ tư, lo có đứt gãy hay không? Viện địa chất và khoáng sản Việt Nam đã vào đo và theo dõi khu vực hồ bùn đỏ này không có đứt gãy, tránh tình trạng trước đây khi ở Sơn La, khi khảo sát đi vào khởi công rồi thì bảo có đứt gãy, khi đó tôi là Thứ trưởng Bộ Khoa học và công nghệ chỉ đạo nhóm nhà khoa học bỏ ra rất nhiều kinh phí để nghiên cứu, cuối cùng đi đến kết luận không có đứt gãy.

Điểm thứ sáu, nhiều nhà khoa học phân vân hồ có vỡ hay không, có vỡ hồ bùn đỏ hay không? Hiện nay trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường, chúng tôi đã đặt vấn đề đưa ra các giải pháp có khả năng vỡ hồ, vỡ hồ thì làm như thế nào? Báo cáo Quốc hội, thường trong khu chứa bùn đỏ này chia ra làm các lô, như ở Brazin, mỗi một hồ là khoảng 45 – 50 hecta, ở Việt Nam để hệ số an toàn hơn trong diện tích 108 hécta, chúng tôi yêu cầu chia ra 8 hồ, so với các nước hồ của ta nhỏ hơn 1/3. Khi ta thải ra hồ thứ nhất, có sự cố vỡ thì hồ thứ hai phải hứng cái vỡ của hồ thứ nhất, tương tự như vậy. Khi đã thải đến hồ thứ ba thì hồ thứ nhất đã tháo nước và đã khô. Khô ở hồ thứ nhất là phải trồng cây. Anh em đi khảo sát ở Brazin về đưa yêu cầu này vào báo cáo đánh giá tác động môi trường là phải học tập mô hình của Brazin, tức là sau 20 năm cây đã mọc được từ 25 đến 30 mét trồng trên số bùn đỏ này. Tôi cho đây là những giải pháp về mặt kỹ thuật mà các nước đã làm rồi, nhưng Việt Nam chúng ta dứt khoát phải yêu cầu TKV, phải học tập, phải thực hiện đúng như trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường như vậy.

Vấn đề cuối cùng là đến hồ cuối cùng nếu vỡ thì giải pháp như thế nào. Hiện nay chúng tôi đang yêu cầu TKV trong Báo cáo đánh giá tác động của môi trường đã dành ra một diện tích khoảng 50 hécta. 50 hécta này dùng để làm gì. Nếu như hồ cuối cùng vỡ thì toàn bộ 50 hécta này phải chứa. Điều kiện kỹ thuật của 50 hécta này như thế nào. Hiện nay chúng tôi đang yêu cầu TKV phải xem xét và nghiên cứu để ra được giải pháp an toàn nhất, tuyệt đối không để cho bùn đỏ đầy tràn. Cũng có ý kiến cho rằng cao nguyên cao như vậy, trên 700 mét so với mặt nước biển, nhưng báo cáo với Quốc hội là 2 vùng chọn ở đây, vừa chọn nhà máy và song song với chọn nhà máy là mục tiêu quan trọng, ngang chọn nhà máy thậm chí quan trọng hơn chọn nhà máy chính là chọn chỗ chứa, hồ chứa bùn đỏ này như thế nào. Tất cả các mặt phải được bảo đảm như địa chất, về chất thải thì xin báo cáo với Quốc hội là chúng tôi đã thẩm định và đánh giá rất kỹ.

Điểm thứ tư tôi xin nói là vấn đề TKV có thực hiện đúng theo những điều mà trong Báo cáo đánh giá tác động môi trường hay không. Trước đây cứ để thực hiện sau đó đi kiểm tra. Lần này Bộ Tài nguyên và Môi trường đã quyết định thành lập một tổ giám sát, giám sát cho đến khi nghiệm thu xong tất cả công trình này có bảo đảm điều kiện môi trường thì lúc đó mới cho vào khai thác, tức là điều kiện rất nghiêm ngặt, báo cáo Quốc hội Bộ Tài nguyên và Môi trường chúng tôi thực hiện như vậy. Hiện nay tổ giám sát đã thực hiện 3 cuộc giám sát, đã lưu ý và ghi sổ nhật ký hàng ngày của đơn vị thi công này.

Trước tình hình Hungari xảy ra như vậy và trước tình hình dư luận, báo cáo Quốc hội hiện nay chúng tôi đang chuẩn bị một đoàn đi Hungari để xem xét tất cả những vấn đề của Hungari. Sau khi đi Hungari về, với ý kiến của các nhà khoa học, ý kiến của dư luận nhân dân, chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát lại báo cáo đánh giá tác động môi trường xem còn khâu nào còn hở và chưa chính xác, còn thiếu thì sẽ tiếp tục bổ sung. Ngày 28/10 vừa rồi Bộ Tài nguyên và Môi trường chúng tôi đã tổ chức một ngày giao lưu trực tuyến để nghe ý kiến của tất cả nhân dân, cộng đồng và tất cả những người phản ánh về vấn đề bức xúc ở Tây Nguyên, vấn đề an toàn môi trường như thế nào, chúng tôi đã lần lượt trả lời tất cả các câu hỏi. Rất nhiều cử tri, nhiều đại biểu online đã có ý kiến cho rằng nếu như TKV làm đúng như báo cáo thì có phần yên tâm hơn so với lo lắng trước đây.

Một điểm nữa xin báo cáo Quốc hội là hiện nay tài liệu chúng tôi đã để ra một phòng tất cả những tài liệu báo cáo đánh giá tác động môi trường, tất cả những bản thiết kế, tất cả những việc làm của hội đồng và đề nghị các nhà khoa học, những cử tri ai quan tâm đóng góp ý kiến cụ thể về những vấn đề liên quan đến môi trường thì chúng tôi sẵn sàng tạo điều kiện cung cấp tài liệu để nghiên cứu, chúng tôi cũng xin lắng nghe với tinh thần rất cầu thị để tiếp tục hoàn thiện và theo dõi làm sao để công trình khai thác bôxit ở Tây Nguyên bảo đảm tốt nhất, an toàn nhất về mặt môi trường.

Xin cảm ơn Quốc hội.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: