THÔNG TẤN XÃ VỈA HÈ

Nhận diện thế hệ lãnh đạo Trung Quốc 2012

Posted by Admin trên Tháng Mười 17, 2010

Hai nhân vật hàng đầu, Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường, là những thành viên trẻ nhất của Ban Thường vụ Bộ Chính trị hiện tại và gần như sẽ trở thành Chủ tịch nước và Thủ tướng.

John Mauldin

Việc xáo trộn lớn về mặt nhân sự trong bộ máy lãnh đạo Trung Quốc năm 2012 xuất hiện trong một thời điểm cực kỳ quan trọng của lịch sử hiện đại Trung Quốc, với mô hình kinh tế qua nhiều thập niên tăng trưởng nhanh đang có xu thế trở thành không bền vững, bất ổn xã hội gia tăng, và những kháng cự quốc tế với các chính sách của Trung Quốc cũng gia tăng.

LTS: Năm 2012, các nhà lãnh đo Đng Cng sn Trung Quc (CPC) s ngh hưu và mt thế h mi – thế h th 5 – dn dt đt nước. Cuc chuyn giao s nh hưởng ti các b máy ra quyết đnh quyn lc nht ca CPC, xác đnh thành phn ca y ban Trung ương đng ln th 18, B Chính tr, và quan trng nht là 9 thành viên ca Ban Thường v B Chính tr – b phn ct lõi ca quyn lc chính tr ti Trung Quc.

Thế hệ thứ 5 có đặc điểm gì? Sự cân bằng giữa phái dân sự và quân sự ra sao? Xu thế cũ – mới đan xen thế nào? John Mauldin có bài viết đăng trên Forbes. Bài viết này thể hiện quan điểm riêng của tác giả, để có thông tin đa chiều, chúng tôi xin giới thiệu cùng độc giả.

Trong khi có nhiều phân tích về sự bấp bênh trong quá trình chuyển giao thì cũng có ít lý do để dự đoán về một cuộc khủng hoảng kế nhiệm. Tuy nhiên, việc xáo trộn lớn về mặt nhân sự lại xuất hiện trong một thời điểm cực kỳ quan trọng của lịch sử hiện đại Trung Quốc, với mô hình kinh tế qua nhiều thập niên tăng trưởng nhanh đang có xu thế trở thành không bền vững, bất ổn xã hội gia tăng, và những kháng cự quốc tế với các chính sách của Trung Quốc cũng gia tăng.

Cùng thời điểm đó, những đặc điểm của các nhà lãnh đạo thế hệ thứ 5 được cho là khá thận trọng và cân bằng giữa giới lãnh đạo dân sự và tầng lớp quân sự ngày càng gia tăng ảnh hưởng cũng như tinh thần dân tộc chủ nghĩa. Điều này sẽ dẫn tới sự bất đồng trong chính sách, thậm chí cả khi hai nhóm vững vàng cam kết duy trì chế độ.

Thế hệ lãnh đạo Trung Quốc nổi lên từ năm 2012 có vẻ sẽ không sẵn sàng hoặc không thể dứt khoát tiến hành những cải tổ cơ cấu sâu rộng, tập trung một cách ám ảnh vào việc duy trì ổn định trong nước, và quả quyết hơn trong việc theo đuổi các lợi ích cốt lõi chiến lược.

Cũng như giới lãnh đạo dân sự sẽ thay đổi, quân sự Trung Quốc sẽ chứng kiến sự thay đổi lớn trong tầng lớp lãnh đạo năm 2012. Ảnh hưởng quân sự với chính trị và chính sách Trung Quốc đã gia tăng trong thập niên qua, khi nước này nỗ lực chuyên nghiệp và hiện đại hóa lực lượng vũ trang, mở rộng khả năng của quân đội để tham gia sâu hơn những vấn đề quốc tế và đối mặt với thách thức ổn định tình hình an ninh trong nước.

Năm 2012, chỉ Phó Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (ảnh) và Phó Thủ tướng Lý Khắc Cường ở lại Ban Thường vụ Bộ Chính trị - cơ quan ra quyết định chủ chốt ở Trung Quốc. Ảnh: Reuters

Lãnh đạo quân sự thế hệ thứ 5 là tầng lớp đầu tiên xuất hiện từ tiến trình hiện đại hóa quân đội, và có sự nghiệp ảnh hưởng bởi những ưu tiên từ một nước Trung Quốc giờ đây đã trở thành cường quốc kinh tế toàn cầu. Họ nắm giữ vị trí vào đúng thời điểm ngân sách quân sự, tầm phát triển và ảnh hưởng với chính trị đang gia tăng, và khi vai trò của quân đội được mở rộng ra ngoài phạm vi một người bảo vệ an ninh quốc gia trở thành người dẫn dắt đất nước khi Trung Quốc tiến xa hơn, thăng hạng hơn trong quyền lực quốc tế.

Thế h lãnh đo dân s

Việc chuyển giao quyền lực ở Trung Quốc luôn chất chứa tình trạng không rõ ràng vì nước này không có một tiến trình vững chắc cho việc chuyển giao quyền lực giữa các lãnh đạo và giữa các thế hệ. Nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông không thiết lập một tiến trình chính thức trước khi ông qua đời, dẫn đến việc tranh giành quyền lực.

Người kế nhiệm ông, Đặng Tiểu Bình, cũng là một vị lãnh đạo mạnh mẽ – người có sức mạnh cá nhân có thể gạt sang bên những quy định và thể chế. Nhưng khi về hưu, ông cũng không thành công trong việc định ra tiền lệ kế nhiệm rõ ràng. Đặng Tiểu Bình vẫn duy trì ảnh hưởng lớn sau khi chính thức nghỉ hưu và chuyển giao quyền lực cho Giang Trạch Dân, cũng như người kế nhiệm ông là Chủ tịch Hồ Cẩm Đào.

Mặc dù Trung Quốc không có bất kỳ quy định rõ ràng nào về việc chuyển giao quyền lực, nhưng các tiền lệ và quy định bất thành văn đã được chú ý quan sát. Những năm gần đây, người ta chứng kiến xu thế củng cố thêm các quy định này. Đặng Tiểu Bình đã đưa ra một tấm gương tạo nên sự chuyển giao bằng phẳng năm 2002 từ Giang Trạch Dân đến Hồ Cẩm Đào, bất chấp căng thẳng phe phái phía sau.

Đặng Tiểu Bình cũng chỉ định Hồ Cẩm Đào là người kế nhiệm Giang Trạch Dân. Điều này giúp Hồ Cẩm Đào “tận dụng ” uy thế của Đặng Tiểu Bình, thiết lập bầu không khí chắc chắn và ngăn chặn nguy cơ tranh giành quyền lực có thể xảy ra. Mô hình này lần nữa được củng cố khi Giang Trạch Dân đưa Phó Chủ tịch Tập Cận Bình vào hàng ngũ kế cận Hồ Cẩm Đào trong năm 2012. Quá trình chuyển giao sắp tới đây sẽ kiểm nghiệm xem xu thế hướng tới ổn định chuyển giao quyền lực thế nào.

Đc đim ca thế h th 5

Nhân tố định nghĩa rõ nhất một thế hệ lãnh đạo Trung Quốc chính là nền tảng lịch sử. Thế hệ lãnh đạo đầu tiên tự định nghĩa bằng sự thành lập đảng Cộng sản và cuộc Trường chinh những năm 1930. Thế hệ thứ hai ra đời trong cuộc chiến chống Nhật (Thế chiến II) và thế hệ thứ ba xuất hiện trong cuộc nội chiến cũng như thành lập nước năm 1949. Thế hệ thứ tư gắn liền với Phong trào Đại Nhảy vọt cuối những năm 1950 – nỗ lực đầu tiên của Mao Trạch Đông để chuyển dịch toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc.

Thế hệ thứ 5 là nhóm các nhà lãnh đạo đầu tiên không thể – hoặc có thể chỉ rất ít – xác định được thời gian. Những nhà lãnh đạo này được “tôi luyện” trong Cách mạng Văn hóa (1967-1977). Trường học, trường đại học bị đóng cửa năm 1966, thanh niên được đưa về các vùng nông thôn để lao động, trong đó có rất nhiều thành viên của thế hệ lãnh đạo này như Phó Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Một số thanh niên có thể trở lại trường học sau năm 1970, nơi họ chỉ nghiên cứu chủ nghĩa Mác – Lênin và hệ tư tưởng CPC, trong khi những người khác tìm tới nền giáo dục chính thức khi trường mở lại sau thời kỳ Cách mạng Văn hoá. Rất ít người được đào tạo ở nước ngoài, vì thế trong những ngày hình thành tư tưởng, họ không hoà hợp được với tư tưởng và kiến thức nước ngoài (trong khi thế hệ trước đã gửi một số nhà lãnh đạo trẻ đi học tập tại Liên Xô).

Vào cuối những năm 1970, khi các cơ hội giáo dục được mở rộng hơn, các nhà lãnh đạo tiềm năng đã tạo dựng được nền tảng khá rộng ở nhiều lĩnh vực. Rất nhiều người là luật sư, nhà kinh tế, nhà khoa học xã hội… tương phản với các kỹ sư, các nhà khoa học tự nhiên vốn chiếm ưu thế trong tầng lớp lãnh đạo các thế hệ trước.

Năm 2012, chỉ Phó Chủ tịch Tập Cận Bình và Phó Thủ tướng Lý Khắc Cường còn ở lại Ban Thường vụ Bộ Chính trị – cơ quan ra quyết định chủ chốt ở Trung Quốc. Bảy thành viên mới sẽ gia nhập Ban Thường vụ, tất cả sẽ đến từ Bộ Chính trị và đều sinh sau tháng 10/1944, để phù hợp với một quy định bất thành văn được thiết lập thời Đặng Tiểu Bình, khi ông Đặng yêu cầu các lãnh đạo Trung Quốc nghỉ hưu ở tuổi 70.

Phn 2:

Nhn din thế h lãnh đo Trung Quc 2012

Các chính khách là ng viên sáng giá gia nhp Ban Thường v B Chính tr Trung Quc năm 2012 dường như đi din cho s cân bng gia các khuynh hướng. Hai nhân vt hàng đu, Tp Cn Bình và Lý Khc Cường, là nhng thành viên tr nht ca Ban Thường v B Chính tr hin ti và gn như s tr thành Ch tch nước và Th tướng.

Tập Cận Bình là con trai của ông Tập Trọng Huân, một nhà cách mạng Trung Quốc và từng đảm nhận cương vị phó thủ tướng. Sự lãnh đạo của ông ở Phúc Kiến, Chiết Giang và Thượng Hải là ví dụ cho thấy năng lực của các tỉnh sản xuất duyên hải sẽ làm nổi bật sự nghiệp của một quan chức.

Nhưng ông Tập cũng khá gần gũi với người dân, vì có thời gian thử thách gian khổ lao động ở vùng nông thôn trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa. Ông là ví dụ điển hình của cầu nối hai phe phái chính – thúc đẩy cải tổ kinh tế nhưng lại chú tâm tới lợi ích người dân.

Lý Khắc Cường được đào tạo như một nhà kinh tế học dưới sự giảng dạy của một giáo viên uy tín ở Đại học Bắc Kinh, có bằng luật sư. Kinh tế là chuyên môn của ông. Ông nổi tiếng bởi thúc đẩy quá trình hồi sinh công nghiệp phía đông bắc Trung Quốc vốn ì trệ. Ông cũng nắm giữ cương vị lãnh đạo tại các tỉnh như Hà Nam, một tỉnh nông nghiệp và Liêu Ninh, một tỉnh công nghiệp nặng, giúp cho ông có cái nhìn rõ ràng về các khía cạnh khác nhau của nền kinh tế quốc gia.

Nhng ng viên sáng giá

Phó Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường. Ảnh: THX

Sau Tập Cận Bình và Lí Khả Cường, những ứng viên sáng giá nhất cho ghế Ban Thường vụ Bộ Chính trị là Lí Nguyên Triều, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng; Vương Dương, ủy viên Bộ Chính trị CPC; Lưu Vân Sơn, Trưởng ban Tuyên huấn CPC; và Phó Thủ tướng Vương Kỳ Sơn. Tiếp theo là các gương mặt khác gồm Phó Thủ tướng Trương Đức Giang, Bí thư Thành ủy Trùng Khánh Bạc Hy Lai, Bí thư Thành ủy Thiên Tân Trương Cao Lệ và Bí thư Trung ương Đảng Linh Kỳ Hoa.

Thật khó có thể dự đoán chính xác ai sẽ được bổ nhiệm vào Ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc. Đội hình tương lai sẽ là kết quả của cuộc thương lượng sâu sắc giữa các thành viên Ban Thường vụ hiện tại với các thành viên sắp nghỉ hưu đang nắm giữ ảnh hưởng lớn nhất.

Nhiều người nghiêng về khả năng Tập Cận Bình sẽ nắm giữ ghế cao nhất nhưng Ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc 2012 sẽ khá cân bằng. Giống như những người tiền nhiệm, ông Tập Cận Bình sẽ phải giành thời gian đầu làm chủ tịch để củng cố quyền lực, vì thế ông có thể bổ nhiệm những người đi theo một số vị trí có ảnh hưởng và bắt đầu định hình một thế hệ lãnh đạo kế nhiệm có lợi cho chính ông và nhóm của ông.

Có một khả năng nhỏ là, số ghế trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc có thể giảm từ 9 xuống còn 7 thành viên. Điều này có vẻ là kết quả của việc thực thi chặt chẽ hơn về giới hạn tuổi mà các nhà lãnh đạo thế hệ trước theo đuổi, với tầm tuổi về hưu là 66 hoặc 67 thay vì 68 tuổi. Tiêu chuẩn giới hạn tuổi có thể “loại trừ” một số gương mặt ứng viên (Trương Quốc Lệ, Trương Đức Giang và Bí thư Thành ủy Thượng Hải Du Chính Thanh và ủy viên Bộ Chính trị Lưu Diên Đông).

Sự cân bằng tổng thể trong viễn cảnh này nghiêng về các lãnh đạo trẻ tuổi hơn.

Tp hp quyn lc

Các phe phái ở đây không trái ngược nhau như một cuộc tranh giành quyền lực mãnh liệt. Thay vào đó, họ có thể trông chờ vào việc sử dụng quyền lực bằng những cam kết. Các nhà lãnh đạo được cấp trên chọn lựa thông qua một tiến trình thương lượng cẩn thận để ngăn chặn sự mất cân đối trong phái này hay phái khác có thể dẫn tới việc thanh trừng hay chống thanh trừng. Sự cân bằng này cơ bản vẫn được duy trì trong bộ máy lãnh đạo Trung Quốc 2012.

Về phương diện hoạch định chính sách, các nhà lãnh đạo quyền lực sẽ tiếp tục tranh luận về những điểm bất đồng đằng sau các cánh cửa đóng chặt. Thông qua một tiến trình thỏa thuận, họ sẽ cố gắng đạt được một đường lối.

Tuy nhiên, những bất đồng hay tranh luận sẽ được phản ánh thông qua tuyên bố của các quan chức cấp thấp, qua các học giả hay báo chí…. Ở tình huống xấu nhất, cuộc chiến chính sách có thể dẫn tới việc sa thải quan chức. Những các nhà lãnh đạo đảng cấp cao nhất sẽ không mâu thuẫn với nhau về các vấn đề quan trọng trừ phi xảy ra thất bại to lớn (như trường hợp của cựu Bí thư Thành ủy Thượng Hải Trần Lương Vũ).

Thế hệ lãnh đạo thứ 5 xuất hiện trong sự thỏa thuận về các mục tiêu kinh tế và chính trị lớn nhất của đất nước, thậm chí họ có thể khác nhau về cách thức đạt được những mục tiêu ấy, và điều này sẽ có lợi cho sự duy trì cân bằng phe phái. Những nhà lãnh đạo này đã sống trong bối cảnh chuyển dịch kinh tế nhanh chóng của Trung Quốc từ một nước nghèo và cô lập sang một người khổng lồ về thương mại và công nghiệp quốc tế. Họ cũng là những người đầu tiên trải nghiệm các lợi ích từ quá trình chuyển dịch này.

Họ cũng thấu hiếu sự rủi ro lớn nhất khi nền kinh tế sụt giảm hay chệch hướng có thể tạo ra tình trạng thất nghiệp cực lớn. Vì thế, đa phần, họ vẫn tận tụy tiếp tục với cải cách theo định hướng thị trường. Họ sẽ làm từ từ và thận trọng, sẽ không tìm đến các nỗ lực cải cách quá dữ dội làm tăng nguy cơ bất ổn xã hội.

Cơ bản nhất là tất cả các nhà lãnh đạo thế hệ này đều cam kết duy trì nguyên tắc CPC. Hỗn loạn của Cách mạng Văn hóa đã tạo ấn tượng “khắc cốt ghi tâm” với các nhà lãnh đạo thế hệ thứ 5 về một cảm giác cực kỳ rủi ro từ việc cho phép một người chuyên quyền được chi phối quá trình đưa ra quyết định.

Những thách thức lớn hơn gần đây đã củng cố cảm giác này, như khi xảy ra thảm họa thiên nhiên (động đất Tứ Xuyên 2008), bạo lực bùng nổ ở Tây Tạng năm 2008 và Tân Cương 2009, áp lực kinh tế bất ổn kể từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu 2008. Các sự kiện này đã xác định tính cần thiết của việc duy trì thống nhất và ổn định trong hàng ngũ đảng và trong xã hội Trung Quốc.

Vì thế, trong khi thế hệ thứ 5 dường như nhất trí tính cần thiết tiếp tục cải tổ kinh tế và có lẽ là cả cải cách chính trị phần nào đó, thì họ sẽ chỉ làm ở mức độ không gây mất ổn định trật tự xã hội – chính trị.

Thái An dịch

Theo VNN

 

 


Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: